Θεσσαλονίκη | Παγκόσμια καινοτομία για ντίζελ από τηγανέλαιο

Παγκόσμια καινοτομία που αναπτύχθηκε στη Θεσσαλονίκη μετατρέπει το χρησιμοποιημένο τηγανέλαιο σε φθηνό και άκρως αποδοτικό καύσιμο, το οποίο μπορεί να καλύψει έως και το 10% των αναγκών της χώρας σε ντίζελ! Όπως αναφέρει το voria.gr η καινοτομία αναπτύχθηκε στα εργαστήρια του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) στη Θεσσαλονίκη.

Συγκεκριμένα, πριν από τέσσερα χρόνια η ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Τεχνικής Χημικών Διεργασιών (ΙΤΧΗΔ) του ΕΚΕΤΑ με επικεφαλής την Στέλλα Μπεζεργιάννη είχε την ιδέα να χρησιμοποιήσει το τηγανέλαιο, που καταλήγει κατά τόνους στα σκουπίδια, για την παραγωγή βιοντίζελ δεύτερης γενιάς.

Οι προσπάθειες της ομάδας, με τη χρηματοδότηση από το κοινοτικό πρόγραμμα «Life+», οδήγησαν σε εντυπωσιακά αποτελέσματα. Το βιοντίζελ που κατάφεραν να παράξουν είναι φθηνότερο, πιο φιλικό προς το περιβάλλον, αλλά και καλύτερης απόδοσης.

"Μπορούμε να παράγουμε βιοντίζελ από κάθε είδους χρησιμοποιημένο λάδι (πχ σπορέλαιο, ελαιόλαδο, ηλιέλαιο κοκ). Έτσι μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάθε τηγανέλαιο που αυτή τη στιγμή πετιέται στα σκουπίδια για την παραγωγή βιοντίζελ. Μάλιστα από το σύνολο του αρχικού προϊόντος το 92% μετατρέπεται σε βιοντίζελ, ενώ το υπόλοιπο 8% σε μαζούτ", λέει η κα Μπεζεργιάννη.

"Το βιοντίζελ που παράγεται μέσα από τη διαδικασία που έχουμε αναπτύξει είναι καθαρή καύσιμη ύλη. Έτσι έχει κατά 16% καλύτερη απόδοση από τα συμβατικά καύσιμα, ενώ εξασφαλίζει και εξοικονόμηση καυσίμου της τάξης του 10%. Επίσης επιβαρύνει αισθητά λιγότερο το περιβάλλον", προσθέτει.

Με τους πιο συντηρητικούς υπολογισμούς, η Ελλάδα εκτιμάται ότι κάθε χρόνο απορρίπτει 280.000 τόνους χρησιμοποιημένου τηγανέλαιου.

Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε 2 εκατ. βαρέλια βιοντίζελ που αποτελούν το 9,5% των αναγκών της χώρας μας σε ντίζελ ετησίως.

Αυτό σημαίνει πως η Ελλάδα θα μπορούσε με μια μόνο μέθοδο να πιάσει τον στόχο που έχει τεθεί από την ΕΕ για παραγωγή του 10% του συγκεκριμένου καυσίμου από Ανανεώσιμες Πηγές μέχρι το 2020.

Επιπλέον, αφού η πρώτη ύλη για την παραγωγή του βιοντίζελ είναι τα απορρίμματα των νοικοκυριών, το νέο καύσιμο θα είναιπροφανώς φθηνότερο από το συμβατικό, καθώς η εκάστοτε εταιρεία διύλισης θα επιβαρύνεται μόνο με το κόστος της περισυλλογής των απορριμμάτων και της παραγωγής.

Η καινοτομία έχει προκαλέσει το έντονο ενδιαφέρον πολλών επιχειρήσεων του χώρου και ήδη υπάρχει συνεργασία της ομάδας με τα Ελληνικά Πετρέλαια για το νέο καύσιμο.

Σημειώνεται ότι η ομάδα του ΙΤΧΗΔ ήδη συνεργάζεται με το δήμο Θεσσαλονίκης για την τροφοδοσία με καύσιμα του πρώτου απορριμματοφόρου που θα καίει βιοντίζελ με πρώτη ύλη το τηγανέλαιο.

Το όχημα θα κάνει την εμφάνισή του στους δρόμους της πόλης το 2012, όταν θα έχει επιτευχθεί ο στόχος για παραγωγή 2 τόνων βιοντίζελ στο πλαίσιο του έργου.

Η ερευνητική ομάδα απέσπασε για τη δουλειά της βραβείο καινοτομίας στον διαγωνισμό «Η Ελλάδα Καινοτομεί!», που διοργάνωσαν την Τρίτη από κοινού ο ΣΕΒ και η Eurobank EFG.

Καστοριά | Το πρώτο οικολογικό βυρσοδεψείο στον κόσμο

Επιχειρηματίες από την Ιταλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία κ. α. καταφθάνουν στην Καστοριά για να δουν ιδίοις όμμασι «τι έκανε ο τρελός Ελληνας».

Ο κ. Ναούμ Δίτσιος έκανε πράγματι μια «τρελή» κίνηση: Σε συνθήκες οξύτατης οικονομικής κρίσης και βαθιάς ύφεσης επένδυσε το μάλλον αστρονομικό για τα τοπικά δεδομένα ποσό των έντεκα εκατομμυρίων ευρώ στην κατασκευή ενός υπερσύγχρονου οικολογικού εργοστασίου κατεργασίας δέρματος.

«Ομοιό του δεν υπάρχει όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο, γι’ αυτό και έρχονται από το εξωτερικό ειδικοί και επιχειρηματίες για να το δούν», λέει στην «Κ» ο τολμηρός επιχειρηματίας. Σε άλλες εποχές αυτό που θα εντυπωσίαζε από την πρωτοβουλία του Καστοριανού μηχανολόγου-μηχανικού είναι η σύλληψη και υλοποίησης μιας ιδέας πρωτοποριακής, οικολογικού βυρσοδεψείου δηλαδή, όταν όπως γνωρίζουμε εργοστάσια του είδους συγκαταλέγονται στις υψηλές θέσεις του καταλόγου των ρυπογόνων εστιών.

«Δεν τρόμαξα»

Τώρα όμως που επιχειρήσεις κλείνουν η μία μετά την άλλη και το επενδυτικό κλίμα κινείται σε θερμοκρασίες σιβηρικού χειμώνα, το πρώτο που σκέφτεται ο συνομιλητής του κ. Δίτσιου είναι πώ σε τέτοιους χαλεπούς καιρούς ανέλαβε ένα τόσο μεγάλο ρίσκο.

«Οι επενδύσεις πρέπει να γίνονται όταν τα υλικά είναι φτηνά και οι συνθήκες ευνοϊκές στην αγορά και τώρα παρά την οικονομική κρίση υπάρχουν προύποθέσεις για όποιον τολμά» απαντάει και τονίζει:

«Η αλήθεια είναι οτι προβληματίστηκα μήπως δεν τα καταφέρω, αλλά δεν τρόμαξα από την κρίση. Εβαλα ό, τι είχα και δεν είχα, όλη μου την περιουσία, αλλα πίστευα και πιστεύω ότι κινούμαι στη σωστή κατεύθυνση. Στο κάτω κάτω της γραφής, να βοηθήσω κι εγώ στο μέτρο των δυνάμεών μου στην οικονομική ανόρθωση της πατρίδας. Ας το δουμε κι έτσι λοιπόν…».

Πριν από δυο μήνες και ενώ το εφιαλτικό ερώτημα αν η Ελλάδα κάνει ή όχι το άλμα στον γκρεμό της χρεοκοπίας επλανάτο πάνω από τη χώρα, στο Βιοτεχνικό Πάρκο Καστοριάς εγκαινιαζόταν το σύγχρονο φινιριστήριο - βαφείο γουναρικών του κ. Δίτσιου, μια υπερσύγχρονη μονάδα φιλικότατη προς το περιβάλλον.

«Ηρθαν περισσότεροι από χίλιοι άνθρωποι, απρόσκλητοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία, και είμαι βέβαιος ότι αν γινόταν στην Αθήνα θα περνούσε και η μισή Βουλή», λέει.

Η καινοτομία αυτού του οικολογικού βυρσοδεψείου συνίσταται στην απόλυτη αξιοποίηση των φυσικών πόρων και στην πλήρη ανακύκλωση των αποβλήτων ώστε να μη ρυπαίνονται στο ελάχιστο το έδαφος και η ατμόσφαιρα, πράγμα άγνωστο ώς τώρα για τέτοια εργοστάσια.

«Χρησιμοποιούμε κυρίως το βρόχινο νερό, αλλά και εκέινο από το λιώσιμο του χιονιού στη διαδικασία βαφής και φινιρίσματος. Ρεύμα παίρνουμε απο ηλιακούς συλλέκτες και χρησιμοποιούμε υγραέριο αντί για πετρέλαιο για να μη ρυπαίνουμε το περιβάλλον, ενω και τα χημικά μας είναι φιλικά προς το περιβάλλον. Τα απόβλητα της όλης διαδικασίας υφίστανται φυσικοχημικό καθαρισμό και έτσι η λάσπη αφού έχουν αφαιρεθέι τα όποια τοξικά πάει πεντακάθαρη ως λίπασμα στα χωράφια, ενώ το νερό διοχετεύεται για τον τελικό καθαρισμό στις εγκαταστάσεις βιολογικού της πόλης της Καστοριάς».

Σαράντα οχτώ εργάτες επανδρώνουν σε πρώτη φάση το εργοστάσιο, με προοπτική σε ένα χρόνο να φτάσουν τους εκατόν πενήντα.

Το μεγάλο στοίχημα

Ο ιδιοκτήτης του έχει υψηλές φιλοδοξίες. «Μέχρι τώρα κατεργαζόμαστε δέρματα που χρησιμοποιούνται στη γουνοποιία της Καστοριάς, αλλά φέρνουμε και από τη Ρωσία η οποία τα έστελνε για κατεργασία στις ΗΠΑ. Το μεγάλο μας στοίχημα όμως είναι να “χτυπήσουμε” σημαντικό μερίδιο από τα ακατέργαστα γουνοφόρα στα δημοπρατήρια της Ευρώπης τα οποία παίρνουν για κατεργασία μέχρι τώρα οι Κινέζοι και επ’ αυτού είμαστε αισιόδοξοι ότι θα τα καταφέρουμε. Το σύνθημά μας είναι: επίθεση στις αγορές για να πάρουμε το κομμάτι που μας ανήκει».

Στο πρόσωπο του Καστοριανού επιχειρηματία ενσαρκώνεται η άλλη Ελλάδα, η Ελλάδα της δημιουργίας, της εξωστρέφειας, της αισιοδοξίας ή όπως λέει ο ίδιος «η Ελλάδα που δεν συμφιλιώνεται με την ιδέα της πτώχευσης».

Αυτή την Ελλάδα θα τη συναντήσει κανείς στη μεθόριο της Καστοριάς, όπου η παραδοσιακή γουνοποιία όχι μόνο αντέχει, αλλά δυναμώνει διαρκώς το εξαγωγικό της προφίλ κατακτώντας τις διεθνείς αγορές, στην κεντρική Μακεδονία με τις δυναμικές και χρυσοφόρες εξαγωγές ροδάκινου, σε πόλεις και χωριά ανά την επικράτεια, όπου απλοί άνθρωποι ανασχεδιάζουν το μέλλον στη βάση της καινούργιας πραγματικότητας.

«Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που με παρότρυναν να ανοίξω την επιχείρηση στη Βουλγαρία ή την Τουρκία, όπου τα μεροκάματα έιναι πολύ χαμηλά και η φορολογία ευνοϊκή. Κάνετε λάθος τους απαντούσα, ο επιχειρηματίας πρέπει να έχει και πατριωτική συνείδηση. Το κεφάλαιο μπορεί να μην έχει πατρίδα, αλλά ο επιχειρηματίας έχει», τονίζει ο ακρίτας επιχειρηματίας.

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΛΟΥΤΟΣ

*

Σαν παρίες...
... έτσι αντιμετωπίζονται οι άνθρωποι που χάνουν τη δουλειά τους στις ΗΠΑ. Ολοένα και περισσότεροι μακροπρόθεσμα άνεργοι δεν κάνουν πια τον κόπο να χτυπήσουν την πόρτα των γραφείων εργασίας. Νιώθουν πως δεν έχουν καμιά ελπίδα. Και όμως, η εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ» τους θεωρεί επικίνδυνους. Και γράφει πως «το κρυμμένο εργατικό δυναμικό αποτελεί απειλή για την ανάκαμψη». Φοβάται μήπως στα πρώτα σημάδια ανάκαμψης, μολονότι δεν φαίνονται ακόμη, ξεπροβάλουν ξαφνικά όλοι αυτοί οι απελπισμένοι κι αρχίσουν να ψάχνουν δουλειά.

Η Κριστίνα Ρόμερ...
... πρώην οικονομικός σύμβουλος του προέδρου Ομπάμα, κατηγορεί την αμερικανική κυβέρνηση πως έχει «επαίσχυντα ξεχάσει» τους ανέργους. Και ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν παρατηρεί πως η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται πια για «τα ξεχασμένα εκατομμύρια των ανέργων». Μπορεί όμως οι άνεργοι να είναι ξεχασμένοι, αλλά δεν είναι καθόλου ασήμαντοι. Τα τελευταία δύο χρόνια, οι αμερικανοί άνεργοι βοήθησαν σημαντικά το 1% των πλουσιότερων Αμερικανών να κερδίσει τρισεκατομμύρια. Ερευνα της τράπεζας JP Morgan καταλήγει στο συμπέρασμα πως η τρέχουσα ανάκαμψη στα επιχειρηματικά κέρδη εξαρτάται σήμερα από τη μείωση του κόστους εργασίας όσο ποτέ άλλοτε. Οι επιχειρηματίες μεγιστοποιούν τα κέρδη τους με απολύσεις και περικοπές μισθών, παρά την πτώση της ζήτησης. Ετσι, ακόμη και σε καιρούς κρίσης, γεμίζουν οι τσέπες τους, χωρίς απαραιτήτως να δουλεύει η οικονομία. Η υψηλή ανεργία συγκρατεί το εργατικό κόστος και συνεπώς και τον πληθωρισμό που ροκανίζει τα λεφτά τους, είτε αυτά επενδύονται στην οικονομία είτε μένουν φυλαγμένα στα σεντούκια. Γι'αυτό οι πλούσιοι λατρεύουν την ανεργία.

Στην Ευρώπη,...
... το σύστημα δουλεύει και αλλιώς. Αυτή η αναδιανομή του πλούτου μέσω της υψηλής ανεργίας δεν γίνεται μόνο εντός των χωρών αλλά και μεταξύ ολόκληρων οικονομιών. Οι γερμανικές πωλήσεις σημείωσαν άνοδο τον Απρίλιο, ενώ ο αριθμός των ανέργων έπεσε κάτω από τα 3 εκατομμύρια για πρώτη φορά εδώ και 19 χρόνια. Δεκαεννέα χρόνια; Τι σύμπτωση. Πριν από 19 χρόνια, το 1992, τότε δεν ήταν που με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ άρχισε η πορεία προς το ευρώ; Είχε εκφραστεί τότε η ελπίδα πως με τη διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών και των επενδύσεων μεταξύ των χωρών θα προέκυπτε μια ενιαία ευρωπαϊκή οικονομία, στην οποία θα συνέκλιναν τα εθνικά επίπεδα παραγωγικότητας και κατανάλωσης. Επί 19 χρόνια η προσπάθεια για την επίτευξη των κριτηρίων του Μάαστριχτ ήταν ένας μονόδρομος: ένας σκληρός αγώνας των περιφερειακών χωρών να συγκλίνουν με τη γερμανική οικονομία με σκληρή λιτότητα, που κατέληξε σε χρόνια ανεργία.

Η Γερμανία...
... ρίχνει σήμερα το γερμανικό εργατικό κόστος, γεμίζοντας την αγορά εργασίας της με φθηνό αλλά εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό από τις περιφερειακές ευρωπαϊκές χώρες. Και όσο αυτές οι χώρες θρηνούν τη χαμένη τους παραγωγικότητα, τόσο οι γερμανικές εξαγωγές θριαμβεύουν (κάτι παρόμοιο δεν συνέβη άλλωστε και μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο;). Γι' αυτό η Γερμανία λατρεύει κι αυτή την υψηλή ανεργία. Αρκεί να μην είναι η δική της.

---

ΔΡΟΜΟΙ

Η προβληματική...

... ιρλανδική τράπεζα ΑΙΒ χρεοκόπησε πρίν λιγες μέρες. Δεν ταράχθηκε κανείς. Δεν πανικοβλήθηκε κανείς. Κι όμως, η ΑΙΒ αποφάσισε να μην πληρώσει ένα μέρος των ομολόγων της στους δικαιούχους. Κανονικά, οι Ιρλανδοί θα έπρεπε να περιμένουν τον ουρανό να πέσει στα κεφάλια τους. Ετσι δεν λένε αυτοί που «ξέρουν»;

.

Οι Ιρλανδοί...

... όμως που πήγαν στις αυτόματες ταμειακές μηχανές της τράπεζας δεν παρατήρησαν τίποτα αφύσικο. Εξακολουθούσαν να τους δίνουν λεφτά. Με έναν μόνο τρόπο θα μπορούσαν να κατεβάσουν τα ρολά: αν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσιζε να συντρίψει το ιρλανδικό τραπεζικό σύστημα. Μη έχοντας όμως με τι να το αντικαταστήσει, η ΕΚΤ δεν πρόκειται να πάρει τέτοια απόφαση, λέει ο αρθρογράφος Ντέιβιντ Μακουίλιαμς στην ιρλανδική «Ιντιπέντεντ». Γι' αυτό, οι ευρωπαϊκοί λαοί είναι καταδικασμένοι να δουλεύουν για να συντηρούν τράπεζες ζόμπι, που τρέφονται από οικονομίες ζόμπι. Αν οι λαοί της ευρωπαϊκής περιφέρειας έπαυαν να εφαρμόζουν τα προγράμματα λιτότητας, αν οι χώρες τους έπαυαν να πληρώνουν τα χρέη τους, τότε θα ξεσπούσαν σοβαρές τραπεζικές κρίσεις ακόμη και στον σκληρό πυρήνα της ευρωζώνης, που θα ξαναβυθιζόταν στην ύφεση. Με δυο λόγια, όλη η αλήθεια, όπως την περιγράφει ο καθηγητής Οικονομικών και Νομικών Επιστημών Ουίλιαμ Μπλακ: Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν δανείζει χρήματα στις υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης για να βοηθήσει τους πολίτες τους. Η Ευρωπαϊκή Ενωση τις δανείζει επειδή, διαφορετικά, αυτές οι χώρες, οι πολίτες τους και οι επιχειρήσεις τους δεν θα μπορούσαν να αποπληρώσουν όσα χρωστούν στις τράπεζες του ευρωπαϊκού πυρήνα. Αν συνέβαινε αυτό, θα γινόταν σε όλους γνωστό πως και αυτές οι τράπεζες είναι ουσιαστικά χρεοκοπημένες. Και τότε, η κρίση θα μεταφερόταν από την περιφέρεια στον πυρήνα της ευρωζώνης.

.

Οι ηγέτες...

... της τρόικας «διασώζουν» τις περιφερειακές χώρες προκειμένου να διασωθούν οι τράπεζες του πυρήνα της ευρωζώνης. Αντιλαμβάνονται πόσο οι ευρωπαϊκοί λαοί απεχθάνονταν αυτές τις διασώσεις, όπως αντιλαμβάνονται και το υψηλό πολιτικό κόστος τους. Γνωρίζουν ότι τα προγράμματα λιτότητας είναι θνησιγενή και ότι βαθαίνουν ακόμη περισσότερο την ύφεση, αυξάνοντας την ανεργία. Γνωρίζουν επίσης ότι αυτή η διεστραμμένη οικονομική πολιτική προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη πολιτική αστάθεια στην περιφέρεια, ακόμη πιο μαζική αντίσταση στη λιτότητα και ακόμη πιο εξόφθαλμη απομυθοποίηση του ιδεολογήματος της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Φέρνει ακόμη πιο κοντά την πτώχευση των χωρών, των λαών και των πολιτικών συστημάτων. Η ευρωπαϊκή ηγεσία όμως παραμένει ταγμένη στην αποστολή της: διασώζει ακόμη κι εκείνους που δεν θέλουν να σωθούν, καταστρέφει ολόκληρες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, προκειμένου να διασωθούν οι τραπεζίτες του ευρωπαϊκού πυρήνα.

.

Οι καθημερινές...

... μαστιγώσεις θα συνεχιστούν ώσπου να σπάσει κάθε αντίσταση από τους λαούς. Πρέπει να τρέξει αίμα. Επειδή η αφαίμαξη κάνει καλό. Κι αν τα θύματα δεν ουρλιάζουν αρκετά, είναι επειδή ο δήμιος δεν τα μαστιγώνει όσο χρειάζεται.

---

Το λίκνο της Δημοκρατίας κλονίζει τον κόσμο

Αξίζει να διαβάσει κανείς το άρθρο του συγγραφέα και καθηγητή της ιστορίας του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης, Μάρκ Μαζάουερ. Τιτλοφορείται «Το λίκνο της Δημοκρατίας κλονίζει τον κόσμο» και πραγματοποιεί μια βαθύτερη ανάλυση της κρίσης από τις πολλαπλές οικονομικές αναλύσεις τις οποίες έχουμε συναντήσει σε όλα τα ξένα μέσα.

Ο Μαζάουερ υποστηρίζει στο άρθρο του πως δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Ελλάδα, «αυτή η μικρή χώρα των Βαλκανίων» πρωταγωνιστεί στην ιστορία για ακόμη μια φορά. «Για να καταλάβει κάνεις το μέλλον της Ευρώπης αρκεί να στρέψει το βλέμμα του μακριά από τις μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης, και να κοιτάξει προσεχτικά στην Ελλάδα, στην Αθήνα. Εδώ και διακόσια χρόνια η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γράμμα της εξέλιξης της Ευρώπης».

Για να αποδείξει το παραπάνω ο Μαζάουερ πηγαίνει πίσω στον χρόνο και αντλεί παραδείγματα. Το 1821, με την επανάσταση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας η Ελλάδα έγινε σύμβολο ελευθερίας. Η νίκη της Ελλάδας, σήμαινε όχι μόνο θρίαμβο απέναντι στους Τούρκους αλλά και απέναντι σε όλους τους δυνάστες που φυλάκισαν τους Ευρωπαίους. «Οι σύμμαχοι, ήρθαν και εκείνοι να παλέψουν στο πλευρό της Ελλάδας» συνεχίζει.

Ο ιστορικός προχωράει στον επόμενο αιώνα, στο τέλος του A’ Παγκοσμίου Πολέμου, για να βρει μια Ελλάδα, μέσα σε ένα νέο σύστημα συνταγματικής δημοκρατίας και εθνικισμού, όταν η Οθωμανική και Ρωσική Αυτοκρατορία αντικαθίστανται από έθνη-κράτη.
Μετά τον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Ελλάδα έρχεται και πάλι στο προσκήνιο, ξεδιπλώνοντας την σκοτεινή πλευρά της δημοκρατίας. Σύμφωνα με τον Μαζάουερ, η ανταλλαγή των πληθυσμών ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, ήταν από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ιστορίας και αποτέλεσε παράδειγμα προς μίμηση για την ναζιστική Γερμανία.

Και όμως η Ελλάδα, μερικά χρόνια αργότερα τον χειμώνα του 1940-1941 ήταν η πρώτη χώρα που αντιστάθηκε αποτελεσματικά απέναντι στους Γερμανούς, γελοιοποιώντας τον Μουσολίνι. Για να καταλήξει σε έναν αιματηρό εμφύλιο, ανάμεσα στους κουμουνιστές και τους μη, αποτελώντας και πάλι έναν μικρόκοσμο της Ευρώπης.

Η Ελλάδα πρωταγωνίστησε και στον Ψυχρό Πόλεμο, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Χάρι Τρούμαν χρησιμοποίησε τον εμφύλιο για να κινητοποιήσει το Κογκρέσο στον αγώνα του για να σώσει την Ευρώπη από τον κομουνισμό. Η Ελλάδα, τώρα πια παιχνίδι ενός μεγαλύτερου σχεδίου, έβλεπε τα δολάρια να κυλούν και Αμερικανούς οικονομολόγους να συμβουλεύουν τους πολιτικούς της χώρας ενώ οι αντάρτες πολεμούσαν στις βουνοκορφές.

Το τέλος της δικτατορίας στο τέλος του 1974, έφερε την Ελλάδα απέναντι στη δημοκρατία, και μπροστά στην νέα της μοίρα ως κράτος- μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα, μαζί με την Ισπανία, αποτέλεσαν εμβλήματα του παγκόσμιου κύματος δημοκρατιών της δεκαετίας του 1980 και του 1990. Ο Μαζάουερ υποστηρίζει πως αυτό έδωσε την πρώτη γεύση για την επέκταση της Ε.Ε. έξω από τα σύνορα των ισχυρών και πλούσιων χωρών μελών.

Το συμπέρασμα του Μαζάουερ είναι ότι η Ελλάδα πρωτοστατεί για ακόμη μια φορά στην Ευρωπαική ιστορία, στην παγκόσμια ιστορία. Μετά την ευφορία της δεκαετίας του 1990, προκαλεί τους Ευρωπαίους, να απαντήσουν κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον. «Υποτίθεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επούλωνε τις πληγές της Ευρώπης, θα την ένωνε, και θα την μετέτρεπε σε μια δύναμη ικανή να ανταγωνιστεί στο διεθνές προσκήνιο. Είναι λοιπόν απόλυτα ταιριαστό ότι μια από τις παλαιότερες και πιο δημοκρατικές χώρες της Ευρώπης θα ήταν και πάλι στην πρώτη γραμμή, αμφισβητώντας όλες αυτές τις υποσχέσεις. Διότι είμαστε πια όλες μικρές δυνάμεις, και η Ελλάδα είναι και πάλι πρώτη στη μάχη για το μέλλον».

Η Ελλάδα και το πείραμα του ζαχαρωτού

Στο γνωστό πείραμα του Walter Mischel, το οποίο περιγράφει κι ο Goleman στο θεμελιώδες βιβλίο του «Συναισθηματική Νοημοσύνη», το σκηνικό έχει ως εξής: Σε πιτσιρίκια 4-5 ετών παρουσιάζεται ένα λαχταριστό γλυκό. «Αν θες το τρως τώρα», τους λέει ο ερευνητής, «…αλλά αν περιμένεις λίγο και δεν το φας μέχρι να γυρίσω στο δωμάτιο, θα σου φέρω άλλο ένα» (δείτε εδώ ένα ωραίο βιντεάκι με το περίφημο Marshmallow Experiment). Η έρευνα αυτή έδειξε ότι τα παιδιά που περίμεναν και ήλεγξαν την παρόρμησή τους, πρόκοψαν περισσότερο από τα άλλα που έπεσαν με τα μούτρα στο γλυκό. Η διαφορά αποδόθηκε στην πιο ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη που είχαν τα πρώτα. Την ικανότητα δηλαδή για αυτό-επίγνωση, έλεγχο των συναισθημάτων, διαχείριση των σχέσεων κλπ. Αν ίσχυε κάτι αντίστοιχο για τους λαούς εμείς τι θα κάναμε άραγε; Θα τσιμπάγαμε το γλυκό, ή θα κάναμε υπομονή για να το φάμε διπλό; Η ιστορία μας έχει δείξει ότι μάλλον θα κάναμε το πρώτο. Η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου συνεχώς το βραχυπρόθεσμο κερδίζει το μακροπρόθεσμο.

Πάρτε τους πολιτικούς, όπου το μακροπρόθεσμο γι αυτούς θεωρείται μέχρι τη μέση της τετραετίας. Γιατί να κάνουν κάτι που θα έχει αντίκρισμα σε βάθος χρόνου, αφού δεν θα πιστωθούν τα οφέλη στις κάλπες; Λίγοι είχαν το θάρρος να το τολμήσουν και τους έφαγε η μαρμάγκα του «μαυρίσματος» και του αποκλεισμού (βλ. Πεπονής με το ΑΣΕΠ, Γιαννίτσης με το συνταξιοδοτικό κλπ). Ο δεκαετής ορίζοντας στην ελληνική πολιτική φαντάζει αφηρημένη έκθεση ιδεών επιστημονικής φαντασίας, ενώ για άλλες χώρες είναι ο κανόνας. Για να είμαστε δίκαιοι όμως, αυτό εκφράζει τόσο τους πολιτικούς μας, όσο και εμάς τους πολίτες. Το περίφημο πολιτικό κόστος είναι μια παθογένεια που έχει τις ρίζες της σε αυτήν ακριβώς την συμπεριφορά που είναι αμφίδρομη. Αφενός οι πολίτες δεν θα εκτιμήσουμε και μπορεί να πολεμήσουμε κάτι μακροπρόθεσμο που θα μας ξεβολέψει προσωρινά, αφετέρου οι πολιτικοί δεν έχουν τα κότσια να δουν πέρα από τις επόμενες κάλπες, να ηγηθούν πραγματικά και να τολμήσουν.

Ας πάμε όμως και στο χώρο των επιχειρήσεων. Και μόνο από το γεγονός ότι στην καθομιλουμένη λέγαμε (αόριστος γιατί ποιος ασχολείται πια) «παίζουμε στο χρηματιστήριο» αντί για «επενδύουμε στο χρηματιστήριο» έδειχνε τον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα των αποφάσεών μας. Η «αρπαχτή» που θα μας κάνει πλούσιους σε μια νύχτα αν είχαμε τις σωστές πληροφορίες (δηλ. παπαγαλάκια όλων των αποχρώσεων πράσινα, μπλε, ροζ κλπ).

Στον αθλητισμό, το ίδιο. Ποιος πρόεδρος και ποιος φίλαθλος ομάδας περιμένει να πιάσουν τόπο οι επενδύσεις σε υποδομές και φυτώριο ή σε έναν καλό και δουλευταρά προπονητή; Θέλουν (φίλαθλοι και πρόεδροι) πρωτάθλημα εδώ και τώρα, εξ’ ού και οι αλόγιστες δαπάνες σε ακριβούς και όχι πάντα αποτελεσματικούς μισθοφόρους. Έτσι οι ομάδες αναλώνονται σε κινήσεις εντυπωσιασμού και όχι ουσίας. Ακόμα και σωστά να δουλεύει ένας προπονητής αν κάνει δύο ήττες στο ξεκίνημα δεν προλαβαίνει να «κάνει παρέλαση» όπως λένε στην αργκό, εννοώντας ότι θα φύγει πριν από την 28η Οκτωβρίου, δηλαδή δύο μήνες μετά την έναρξη του πρωταθλήματος.

Στη μαθηματική βελτιστοποίηση υπάρχει ο όρος myopic approach (επειδή δεν «βλέπει» μακριά). Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται όταν σε ένα σύστημα δεν επιδιώκεται η συνολική βελτιστοποίηση σε βάθος χρόνου αλλά επιδιώκεται η εύρεση της βέλτιστης λύσης για κάθε στάδιο. Όπως έχει αποδειχθεί η τμηματική αυτή προσέγγιση οδηγεί σε υποβέλτιστες λύσεις ως προς το σύνολο του συστήματος. Με άλλα λόγια, αν επιδιώκουμε τη βέλτιστη λύση σε κάθε στάδιο χωρίς να βλέπουμε τη συνολική εικόνα (που έχει πολλά στάδια) εγκλωβιζόμαστε σε μη βέλτιστες (συνολικά) λύσεις. Με επιστημονικούς λοιπόν όρους, τα δικά μας κριτήρια βελτιστοποίησης και λήψης αποφάσεων ανήκαν (και ανήκουν ακόμα) μάλλον στην μυωπική θεώρηση των πραγμάτων.

Ας μην ξεχνάμε ότι για τον λαό μας υπάρχει μια λέξη που χαρακτηρίζει την επιδίωξη του εύκολου - βραχυπρόθεσμου σε σχέση με το πιο απαιτητικό - μακροπρόθεσμο και αυτή είναι η λέξη «αρπαχτή». Εξάλλου δεν είναι τυχαίες οι εκφράσεις του λαού μας, κληρονομιά της ανατολίτικης έλικας του DNA μας (η άλλη έλικα είναι η «δυτική») , όπως «αύριο, έχει ο Θεός» «αύριο, ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» και πολλές άλλες.

Η σημερινή κρίση ίσως είναι η ευκαιρία να αλλάξουμε λίγο αυτές τις νοοτροπίες που μας οδήγησαν ως εδώ. Πρέπει να πήραμε το μάθημά μας ότι η συνεχής αναβολή και το πέρασμα του «Μουτζούρη» (που εν τω μεταξύ γινόταν όλο και πιο σκούρος) στις επόμενες γενεές, έφτασε στα όριά του. Ήρθε η ώρα για αποφάσεις σε κάθε επίπεδο (ατομικό, συντεχνιακό, κομματικό) όχι πλέον με βάση την πρόσκαιρη παρόρμηση και το συναίσθημα, τα οποία, ειρήσθω εν παρόδω, είναι κι επιρρεπή στις διάφορες σειρήνες των λαϊκιστών, αλλά με το βλέμμα στο μακροπρόθεσμο, στις επόμενες γενεές. Θα μας ξεβολέψει πρόσκαιρα όλους, αλλά σε βάθος χρόνου τα παιδιά μας ίσως μας ευγνωμονούν.

Πετρέλαιο και τρόφιμα: Oι ΗΠΑ στρέφονται κατά των καταναλωτών;

«Πρόκειται για αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Μπορούν να εφεύρουν λόγους για την αύξηση των τιμών του πετρελαίου στα 130 ή τα 150 δολάρια, όμως η ιστορία έχει δείξει ότι οι άνθρωποι αυτοί μπορούν να κινήσουν τις αγορές. Δεν είναι η Exxon (XOM), η BP (BP) ή η Shell (RDS.A) που κινούν τις αγορές πετρελαίου, αλλά οι οικονομικοί παίκτες: η Goldman Sachs (GS), η Morgan Stanley (MS) και οι άλλοι. Η κυβέρνηση θα έπρεπε να ντρέπεται που τους αφήνει να δρουν ανενόχλητοι». Αυτά δήλωσε μεταξύ άλλων ο Fadel Gheit, αναλυτής πετρελαίου της Oppenheimer, στο Bloomberg TV στις 25 Μαΐου 2011. Πρόσφατα ανέλυσα πώς η πλεονάζουσα ρευστότητα που διοχετεύτηκε στους επενδυτές από τη Federal Reserve, σχεδόν άτοκα, τους βοήθησε να αποκτήσουν πρωτόγνωρη μόχλευση και επέφερε τεράστια κινητικότητα στην αγορά των εμπορευμάτων. Όλα αυτά τα φθηνά χρήματα ώθησαν τις τιμές του πετρελαίου πολύ υψηλότερα απ’ όσο θα υπαγόρευε η πραγματική προσφορά και η θεμιτή ζήτηση. Εξάλλου, κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2008, όταν το πετρέλαιο έφτανε στο νέο υψηλό των 147 δολ. το βαρέλι, ο Μπάρακ Ομπάμα και ο Τζον Μακ Κέιν ήξεραν γιατί συνέβαινε αυτό και υποσχέθηκαν να το διορθώσουν. Και οι δύο υποψήφιοι για την προεδρία δεσμεύτηκαν να καταργήσουν το «παραθυράκι» της Enron που είχε δημιουργήσει το 2000 το Commodities Futures Modernization Act. Ο νόμος αυτός ουσιαστικά χαλάρωσε τις ρυθμίσεις για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα (over-the-counter derivatives) και περιόρισε τις απαιτήσεις κεφαλαίων, επιτρέποντας στους traders να δρουν ανενόχλητοι εις βάρος της οικονομίας των ΗΠΑ, αποκομίζοντας τεράστια κέρδη και επιβραδύνοντας τους ρυθμούς ανάκαμψης. Είναι εντυπωσιακό ότι πολλοί ακόμα το σκέφτονται εάν οι traders εμπορευμάτων φέρουν πράγματι ευθύνη για την τρέχουσα εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου στα ύψη. Αυτό που συμβαίνει είναι προφανές για τους ειδικούς του χώρου, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται ο Fadel Gheit, ένας από τους πλέουν έγκριτους αναλυτές πετρελαίου, μέλη-κλειδιά του OPEC, ο Rex Tillerson, πρόεδρος και CEO της ExxonMobil, καθώς και οι επικεφαλής της μαλαισιανής Petronas (PTG:MK) και της γαλλικής Total (TOT). Ο Gary Gensler, επικεφαλής της Επιτροπής Προθεσμιακών Συναλλαγών σε Εμπορεύματα (CFTC), επιτέθηκε στις αγορές εμπορευμάτων, ασκώντας σφοδρότατη κριτική. Ο Gensler τόνισε ότι σήμερα το 88% των συναλλαγών του αργού πετρελαίου, τύπου light sweet, WTI (West Texas Intermediate) διεξάγεται αμιγώς από κερδοσκόπους και όχι από τους πραγματικούς τελικούς χρήστες του αργού. Όταν οι κερδοσκόποι διεξάγουν το 88% του συνόλου των συναλλαγών, τότε όχι απλώς επηρεάζουν σημαντικά την αγορά, αλλά την ελέγχουν απόλυτα. Οι κερδοσκόποι ελέγχουν και τα τρόφιμα Ο Gensler τόνισε επίσης ότι ο ίδιος έλεγχος της αγοράς υπεισέρχεται και στα εμπορεύματα τροφίμων, δηλώνοντας ότι στους κερδοσκόπους αναλογεί το συντριπτικό 90% των συναλλαγών σιταριού στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων του Σικάγου (CBOT). Την ίδια άποψη συμμερίζεται και ο συγγραφέας ενόςπρόσφατου άρθρου που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Foreign Policy. Η αγορά έφτασε από τα $13 δισ. συνολικής αξίας συμβολαίων, στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, στα $318 δισ. τον Ιούλιο του 2008 (τον ίδιο μήνα που το πετρέλαιο έφτασε στη μέγιστη τιμή των 147 δολαρίων το βαρέλι), ωθώντας τις τιμές των τροφίμων προς τα πάνω κατά 80% από το 2005 έως το 2008. Ο Kendell Keith, πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Σιτηρών και Τροφίμων (NGFA) αναφέρει στο Foreign Policy: «Ο όγκος των επενδυτικών κεφαλαίων που βλέπουμε στην αγορά των εμπορευμάτων είναι άνευ προηγουμένου». Με βάση τα παραπάνω, προκαλεί στ’ αλήθεια έκπληξη το γεγονός ότι η μέση Αμερικανική οικογένεια έχει περιορίσει τις καταναλωτικές δαπάνες, ανακόπτοντας έτσι την οικονομική ανάπτυξη; Δύο κρίσιμης σημασίας έξοδα, η ενέργεια και τα τρόφιμα, συνεχίζουν να αυξάνονται, απομυζώντας το αμερικανικό εισόδημα που υπό άλλες συνθήκες θα διοχετευόταν στην αγορά καταναλωτικών προϊόντων. Γιατί συμβαίνει αυτό; Όπως γράφτηκε στο Washington Bureau της McClatchy για την ανακοίνωση της CFTC, «… οι αγορές των εμπορευμάτων ανέβασαν τις τιμές προς όφελος των κερδοσκόπων και εις βάρος του κόσμου». Ενώ στις ΗΠΑ οι αδικαιολόγητα υψηλές τιμές των πετρελαιοειδών αποτελούν το κυρίαρχο θέμα συζήτησης, στην Ευρώπη το ενδιαφέρον έχει στραφεί στις τιμές-ρεκόρ των τροφίμων που επιβάλλουν οι ίδιοι κερδοσκόποι εις βάρος του καταναλωτικού κοινού. Στις 2 Ιουνίου η Guardian αναφέρθηκε στη σύνοδο των υπουργών γεωργίας των G20 στο Παρίσι, στις 22 Ιουνίου, προκειμένου να συζητηθεί η ασφάλεια των τροφίμων και η προστασία των τιμών από τους κερδοσκόπους. Μια ημέρα μετά τη σύνοδο, η ίδια εφημερίδα έγραφε ότι οι υπουργοί δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε μια ουσιώδη συμφωνία ως προς τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Στη Γερμανία έχουν ανάψει τα αίματα. Το Der Spiegel έγραφε την επόμενη ημέρα τα εξής: «Στη σύγχρονη Ευρώπη οι λαοί βρίσκονται εκτός ελέγχου και οι πολιτικοί έχουν γίνει σκλάβοι των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των αγορών. Εξάλλου, η κατάσταση της δημοκρατίας είναι κάθε άλλο παρά σπουδαία. Η δημοκρατία πέφτει σταδιακά θύμα της οικονομικής κρίσης». «Ενρονοποίηση» της Αμερικής Όπως προαναφέρθηκε, οι κερδοσκόποι έχουν ισχυρούς βοηθούς. Στο κάτω - κάτω, η Fed ήταν που πλημμύρισε την αγορά με απεριόριστα και πάμφθηνα κεφάλαια. Τώρα οι πολιτικοί αδυνατούν να θέσουν τις αγορές υπό έλεγχο και να επαναφέρουν το υγιές κλίμα που επικρατούσε για σχεδόν 70 χρόνια. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι εκείνη την περίοδο η Αμερική είδε μερικούς από τους ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης στην ιστορία της, με τους μισθούς να ακολουθούν ανοδική πορεία και χωρίς οικονομικές κρίσεις. Τι άλλαξε; Για κάποιο λόγο, οι νομοθέτες μας αποφάσισαν ότι το επιχειρηματικό μοντέλο που λειτουργούσε σχεδόν αψεγάδιαστα ήταν παρωχημένο και ότι η φιλοσοφία του δεν ευνοούσε τις επιχειρήσεις. Σε αντικατάστασή του, οδηγηθήκαμε σε αυτό που ονομάζω «Ενρονοποίηση» της Αμερικής, καθώς πρόκειται για την επιχειρηματική θεωρία που εφάρμοσε στην πράξη ο αποτυχημένος τεξανός γίγαντας της ενέργειας: ότι είναι πολύ πιο προσοδοφόρο να στοιχηματίζεις στις τιμές των εμπορευμάτων στα χαρτιά, παρά να συμμετέχεις στη δημιουργία πραγματικών εμπορευμάτων και να τα εισάγεις στην αγορά. Από τη στιγμή που ξεκίνησε να εξελίσσεται και να εξαπλώνεται το καινούριο αυτό επιχειρηματικό μοντέλο, άρχισε να σημειώνεται η μια οικονομική καταστροφή μετά την άλλη: η χειραγώγηση της ηλεκτρικής ενέργειας στην Καλιφόρνια, έπειτα των μετοχών πετρελαίου στο Cushing της Oklahoma, μετά του φυσικού αερίου και της αγοράς προπανίου, ενώ δύο φορές μέχρι σήμερα οι τιμές του πετρελαίου διαμορφώθηκαν σε ύψη που δεν τεκμηριώνονταν από τους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης. Εντούτοις, όποιος εκλεγμένος αξιωματούχος αναφερθεί δημόσια στην ανάγκη αποκατάστασης της ορθολογικότητας στις αγορές αυτές, αμέσως χαρακτηρίζεται ως «σταυροφόρος» κατά των επιχειρήσεων. Αυτή η χώρα δεν ήταν ποτέ κατά των επιχειρήσεων. Όμως τώρα είναι σαφώς κατά των καταναλωτών. Το νέο επιχειρηματικό μοντέλο, το οποίο δεν έχει τραβήξει ακόμη πολλή προσοχή, μειώνει την ικανότητα των καταναλωτών να κρατήσουν το εισόδημά τους, το οποίο διοχετεύεται όλο και περισσότερο στους επενδυτές μέσω της αύξησης του κόστους της ενέργειας και των τροφίμων. Τα αγαθά αυτά δεν είναι προαιρετικά: καμιά οικογένεια δεν μπορεί να τα αποφύγει. Επομένως, αφού αγοραστούν τα αναγκαία, τα χρήματα που περισσεύουν για τις επιλεκτικές αγορές όλο και μειώνονται. Είναι λοιπόν να απορούμε που ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας είναι τόσο αργός και η ανάκαμψη έχει κολλήσει; Οι ψηλές, ασταθείς τιμές ανακόπτουν τις προσλήψεις Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, παίζοντας με τα εμπορεύματα, οι τιμές της ενέργειας και των πρώτων υλών αυξάνονται και είναι ασταθείς, επηρεάζοντας αρνητικά τα καθαρά κέρδη μεγάλων επιχειρήσεων. Αυτό εξηγεί εν μέρει γιατί η βιομηχανία, παρότι διαθέτει μετρητά σε ύψη - ρεκόρ, διστάζει να επανεντάξει τους άνεργους στο εργατικό δυναμικό. Μην περιμένετε ότι από στιγμή σε στιγμή οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ θα επαναφέρουν τη σύνεση στις αγορές, προς όφελος των επενδυτών και των εισοδημάτων της μέσης αμερικανικής οικογένειας (ή των κερδών των άλλων εταιρειών). Όπως δημοσιεύτηκε στους New York Times στις 13 Ιουνίου, ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα και η Εθνική Επιτροπή του Δημοκρατικού Κόμματος «ξεκίνησαν μια επιθετική προσπάθεια από τον Ομπάμα για να ανακτήσουν τη συμμαχία μιας από τις βασικότερες πηγές μετρητών της προεκλογικής του εκστρατείας, εν μέρει επιχειρώντας να πείσουν την Wall Street ότι οι πολιτικές του Προέδρου κάθε άλλο παρά έπληξαν την τάξη των επενδυτών, αλλά απεναντίας συνέβαλαν στην εξυγίανση των τραπεζών και των χρηματοοικονομικών αγορών». Σε αυτή τη χώρα, η διαμάχη σχετικά με το λόγο που οι τιμές της ενέργειας είναι τόσο εξωφρενικά υψηλές -όπως επιβεβαιώνεται από αξιοσέβαστους αναλυτές πετρελαίου, την CFTC αλλά και hedge fund managers όπως ο Mike Masters, οι οποίοι έχουν πλήρη γνώση του πώς λειτουργούν οι αγορές και είναι διατεθειμένοι να καταθέσουν στο Κογκρέσο- έχει λήξει. Οι αρνητικές επιπτώσεις των κερδοσκόπων των εμπορευμάτων στη διαμόρφωση των τιμών έχουν επιβεβαιωθεί από δύο βασικούς περιφερειακούς προέδρους της Fed, οι οποίοι αναρωτιούνται εάν η τόσο μεγάλη ρευστότητα και τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια λειτουργούν εις βάρος της οικονομικής ανάκαμψης. Στην Ευρώπη η συζήτηση επικεντρώνεται στις επιπτώσεις της αθέμιτης κερδοσκοπίας στις τιμές των τροφίμων. Η Γερμανία καταδικάζει το γεγονός ότι οι πολιτικοί και ο κόσμος είναι όμηροι του χρηματοοικονομικού κλάδου. Στην Αμερική, σε δείπνο που παρατέθηκε στις 23 Ιουνίου στο γκουρμέ εστιατόριο Daniel, στο οποίο μετείχε η αφρόκρεμα της οικονομικής ελίτ του Μανχάταν, ο Πρόεδρος Ομπάμα διαβεβαίωνε τους μεγαλοεπενδυτές ότι δεν έχουν λόγο να ανησυχούν γιατί αυτός είναι με το μέρος τους.

Το δυναμικό κομμάτι, ο καταλύτης...

Το δυναμικό κομμάτι, ο καταλύτης... Του Αλεξη Παπαχελα Αναρωτιέμαι πολλές φορές αν υπάρχει κάποια διέξοδος για τους εγκλωβισμένους αυτής της κρίσης. Πέρα από τους ανέργους και τους ανθρώπους που έχουν χτυπηθεί βάναυσα από την κρίση, ένα δυναμικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας βρίσκεται σε πραγματικό αδιέξοδο. Δεν φταίει για το κατάντημα της χώρας, γιατί δεν φοροδιέφυγε, δεν έκλεψε, δεν έζησε από το Δημόσιο, δεν εξάρτησε ποτέ το βιος του από κόμματα ή συνδικαλιστές. Τώρα, όμως, αναγκάζεται να μειώσει δραστικά το επίπεδο ζωής του και βλέπει τους φόρους να του τρώνε αποθέματα που είχαν μπει στην άκρη για μια ώρα ανάγκης ή για τις σπουδές των παιδιών. Κάποιοι, λιγότερο τυχεροί, χάνουν ακόμη τις δουλειές τους και μερικοί κοιτάζουν να μετακομίσουν σε άλλη χώρα. Τους έρχεται τρέλα όταν ξέρουν πως οι συνάδελφοί τους γιατροί ή δικηγόροι ή ο γείτονάς τους που ήταν εφοριακός έχουν βγάλει πολλά λεφτά παράνομα, αλλά κανείς δεν μπορεί να τους κάνει τίποτα. Το κράτος, λοιπόν, αδύναμο να βρει λύσεις, βάζει χαράτσια σε ακίνητα και ό,τι άλλο βρει, αδιαφορώντας για το αν κάποιες χιλιάδες πολιτών, που ήταν απολύτως εντάξει με το κράτος και τις υποχρεώσεις τους, τιμωρούνται επειδή οι «μάγκες» ξέφυγαν. Οι άνθρωποι για τους οποίους μιλάμε είναι αγανακτισμένοι με το πολιτικό σύστημα, αλλά κάθετα αντίθετοι στα φαινόμενα των «ταγμάτων εφόδου» που θέλουν να επιβάλουν ένα φασίζοντα λαϊκισμό στη χώρα μας. Απεχθάνονται πολιτικούς, συνδικαλιστές, πολλούς δημοσιογράφους, αλλά ταυτόχρονα ξέρουν ότι ο κατήφορος της βίας και της αυτοδικίας είναι καταστροφικός για μια κοινωνία και μια δημοκρατία. Πώς να αντιδράσουν αυτοί οι άνθρωποι; Το κίνημα των «Αγανακτισμένων» πήγε να τους εκφράσει πριν καπελωθεί από διάφορα ακραία στοιχεία και ξεφτίσει. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να τους εκφράσει γιατί όλα έχουν σε μεγάλο βαθμό στηριχθεί σε λάθος δομικά υλικά, είναι έρμαια ισορροπιών με τις δυνάμεις του χθες. Το δυναμικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας βλέπει με τρόμο τη χώρα να κατρακυλάει σε ένα κατήφορο και μαζί και τις δικές του ελπίδες για τη διατήρηση ενός τρόπου ζωής. Κανείς, βεβαίως, δεν μπορεί να το προστατεύσει γιατί δεν έχει «νταβατζήδες» σαν κι αυτούς που προστατεύουν τους πελάτες της κομματικής και συνδικαλιστικής νομενκλατούρας. Κάνει προς το παρόν υπομονή αλλά, αν η ιστορία επαναληφθεί, κάποια στιγμή θα γίνει ο καταλύτης που θα οδηγήσει σε θεαματικές και βίαιες αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης της χώρας. Και αν αυτό το τμήμα της κοινωνίας ευθύνεται για κάτι, είναι το γεγονός πως ανέχθηκε πολλά, βολεύθηκε και σιώπησε όταν η χώρα είχε ήδη πάρει τον δρόμο τον στραβό.

Τα προβλήματα στα τηλεκαφενεία

Του Αλεξη Παπαχελα

Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της χώρας είναι το επίπεδο, το στυλ και η ρηχότητα του τηλεοπτικού διαλόγου για σοβαρά θέματα. Δεν υπάρχει άλλη χώρα, σίγουρα όχι στην Ευρώπη, όπου οι πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις να είναι δέσμιες τηλεκαφενείων. Και σίγουρα δεν είναι τυχαίο ότι η ελληνική κοινωνία αιφνιδιάσθηκε από τα προβλήματά της γιατί η ιδιωτική τηλεόραση τα έκρυβε επί δεκαετίες κάτω από το λαμπερό λούστρο του lifestyle.

Μήπως θυμάται κανείς ειδικούς, καθηγητές ή ανθρώπους της αγοράς να μιλούν για την οικονομία ή για το περιώνυμο χρέος; Οχι βέβαια. Αντιθέτως, θυμόμαστε όλοι, την εποχή που διαπράττονταν πολλά από τα εγκλήματα που σήμερα αποκαλύπτονται, ζωντανές συνδέσεις με τραγουδίστριες, παράθυρα με διάφορους γραφικούς πολιτικούς και μετρ της καλής ατάκας και ενίοτε σαχλούς καβγάδες συνδικαλιστών.

Ο φόβος για την πρωτιά στην τηλεθέαση ισοπέδωνε και ισοπεδώνει οιαδήποτε σκέψη για την ανάγκη ενός σοβαρού, ορθολογικού διαλόγου. Αν ο ένας κάνει το δελτίο του «Δελφινάριο», ο άλλος τρέχει να το κάνει περιοδεύουσα επιθεώρηση, από εκείνες που βλέπεις και δεν γελάς σε καλοκαιρινές διακοπές. Ο τηλεοπτικός διάλογος και λόγος βρίθει, άλλωστε, στερεοτύπων και ευκολομάσητων κλισέ. Κυριαρχεί πάντοτε το συναίσθημα, η υπερβολή και επικρατεί στο τέλος η υστερία και το στοιχείο της γραφικότητας. Λογικό είναι, αφού την επόμενη μέρα συζητάμε την ακρότητα που είπε κάποιος τηλεμαϊντανός, ενώ, βεβαίως, ουδέποτε θα συζητούσαμε τι είπε ο νομπελίστας οικονομολόγος κ. Πισσαρίδης.

Παρ' όλα αυτά, έχω την εντύπωση πως το τηλεκαφενείο αφορά περισσότερο μια μικρή πιάτσα συνδικαλιστών, πολιτικών, δημοσιογράφων που ιντριγκάρονται μεταξύ τους και πως η κοινωνία είναι πολύ πιο ώριμη και ψύχραιμη. Καταλαβαίνει ποιος της πουλάει τι, πόσο αυθεντικά φίλος του λαού είναι καθένας και πόσο δυσπρόσιτα είναι τα προβλήματα της χώρας για τους συμμετέχοντες στις βραδινές τηλεπιθεωρήσεις.

Αλλωστε, μην ξεχνάμε πως το ρηχό, επαρχιώτικο, νεοπλουτίστικο, ανεπαρκές πολιτικό κατεστημένο ανεδείχθη μέσα από τον συχνωτισμό και την εξάρτηση από ένα εξίσου ρηχό, επαρχιώτικο, νεοπλουτίστικο μιντιακό σύστημα...

Τρεις οικογένειες κατέστρεψαν τη χώρα, αναφέρει σε άρθρο του το Der Spiegel

Τρεις οικογένειες κατέστρεψαν τη χώρα, αναφέρει σε άρθρο του το Der Spiegel

Άρθρο με ιδιαίτερα αιχμηρά σχόλια και οξεία κριτική για την ελληνική πολιτική σκηνή παρουσιάζει το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel. Το άρθρο έχει τον δεικτικό τίτλο «Φεουδαρχικοί δημοκράτες» και αναφέρει στον υπότιτλο ότι «Τρεις οικογένειες κατέστρεψαν τη χώρα».

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ποσοστό των νεόπτωχων το οποίο αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς. Ορδές πολιτών συγκεντρώνονται καθημερινά στα συσσίτια της Εκκλησίας για να εξασφαλίσουν την τροφή τους. Οι άνεργοι είναι απελπισμένοι και δηλώνουν ότι «αν δεν έχεις μέσον, δεν σε παίρνει κανείς σε δουλειά. Και τα πράγματα συνεχώς χειροτερεύουν».

Σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό, η καταβολή της δόσης ήταν αναγκαία μόνο για να κερδηθεί χρόνος και η κρίση δεν θα ξεπεραστεί. «Δεν θα μπορέσουν να σώσουν την Ελλάδα», υποστηρίζει ο αρθρογράφος. «Γιατί τις προηγούμενες δεκαετίες μια ελίτ, τον πυρήνα της οποίας αποτέλεσαν οι οικογένειες Παπανδρέου, Καραμανλή και Μητσοτάκη, δημιούργησαν μια πελατειακή οικονομία. Αυτή η πελατειακή οικονομία πέταξε εκατομμύρια, που το κράτος δεν τα είχε», συμπληρώνει με καυστικό τρόπο ο αρθρογράφος. «Οι κεφαλές της δυναστείας ευνοούσαν φίλους και οικογένεια με δανεική ευημερία. Διόγκωσαν την κρατική μηχανή, για να μπει καθένας με τη σειρά σε δημόσιες θέσεις και δημιούργησαν ένα γραφειοκρατικό τέρας».

Τα κόμματα πάντα έβαζαν τα ρουσφέτια πάνω από την παραγωγή πολιτικής. Με το δημόσιο χρήμα εξαγόραζαν φίλους και ψηφοφόρους. Κατά αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε η φεουδαρχική δημοκρατία στην Ελλάδα, σχολιάζει το άρθρο. Οι κυβερνήσεις πέφτουν, αλλά τα ίδια ονόματα έρχονται ξανά στο προσκήνιο: Παπανδρέου και Καραμανλής, Καραμανλής και Παπανδρέου, και στο ενδιάμεσο ο Μητσοτάκης. Σε καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν ξανάγινε κάτι τέτοιο.